klankschap icon

Ontsluiten van tijdgebonden audio materiaal

Een eenvoudige, effectieve, kosten besparende methode voor het digitaliseren van analoog/digitaal tijdgebonden audio materiaal.

Het probleem

In de korte tijd dat het mogelijk is om geluid te registreren zijn er inmiddels vele duizenden uren materiaal opgenomen. Veel van dit materiaal is nog uitsluitend één op één te beluisteren. Om deze schat aan informatie te kunnen ontsluiten is het nodig om het te digitaliseren in een tijd-onafhankelijk formaat.

Dat omzetten kost tijd. Het overschrijven, maar belangrijker nog het materiaal dient vervolgens te worden voorzien van annotatie en meta gegevens opdat het ook in de toekomst terug gevonden kan worden.

De huidige oplossing

Uiteraard kan dit volgens de aloude methode van de (analoge) band afspelen, en tegelijkertijd noteren wat er aan belangrijke informatie te beluisteren is. Het resultaat wordt op CD geschreven waardoor het daarna te gebruiken is voor bijvoorbeeld uitzending via de radio.

Het probleem van deze methode is dat het érg kostbaar is om (hoog) geschoolde mensen bereid te vinden om dit uren achtereen te willen doen. Deze schaarste drijft de kosten op. De fondsen zullen lastig te vinden zijn.

Een betere oplossing

Maar het kan ook anders. En eenvoudiger.

Door de verschillende stappen los te koppelen ontstaat er een omgeving waarbinnen materiaal en snel beschikbaar komt en goed gedocumenteerd wordt.

Het digitaliseren

Stap één is om het analoge materiaal één op één over te zetten naar een bestand dat opgeslagen kan worden op non-realtime medium (harddisk of optische schijven). De digitalisering wordt gedaan op hoge resolutie (24/88.2 of 24/96). Het voordeel is dat er ten tijde van het arbeidsintensieve gedeelte geen controle nodig is op het gebied van audio levels. Het dynamisch bereik is zo groot en de marges zo ruim, dat achteraf na digitalisering zonder probleem in het digitale domein nivo's kunnen worden genormaliseerd. Daardoor is het mogelijk om het meest arbeidsintensieve gedeelte door relatief laagopgeleide krachten te laten uitvoeren. Het is zelfs mogelijk om daar mensen voor te vragen die graag met de nederlandse taal in aanraking willen komen. Wellicht een unieke kans voor intredende buitenlanders, als deel van de integratie? Vele uren achtereen luisteren naar een taal maakt dat men een beter gevoel krijgt voor de achterliggende cultuur.

Automatische ondersteuning

Is een (analoge of DAT) tape eenmaal gedigitaliseerd in een hoge resolutie, dan is het mogelijk om automatisch een eental vervolgstappen te maken. Zonder tussenkomst van menselijke arbeid. Een eerste stap is het bepalen van de maximale en minimale geluidsnivo's. Deze gegevens worden als meta data aan het geluidsbestand toegevoegd. Vervolgens wordt een low-resolution copy gemaakt die automatisch via het internet kan worden geraadpleegd.

De beschrijving

Via speciale, web-based software is dit low-res archief door iedereen met een internet aansluiting te raadplegen en te beluisteren. Maar wellicht de belangrijkste eigenschap van deze software is de wiki-achtige eigenschap om álle materiaal zélf te kunnen annoteren. Iedereen waar ook ter wereld die tijd en zin heeft kan de audio files beluisteren en voorzien van commentaar en/of markers. Al deze informatie wordt gekoppeld aan de originele bestanden.

Je kunt meerdere tapes tegelijkertijd kopiëren omdat het niet nodig is om tijdens het overschrijven mee te luisteren. Een kopieër straat is eenvoudig samen te stellen met het oude band- en platenspelers van de omroepen. Het resultaat van elke gecopiëerde tape is direct beschikbaar op het internet. Er zijn veel vergrijzende mensen ((verzorgings)huizen vol) die graag hun eigen (persoonlijke) herinneringen en ervaringen willen koppelen aan het materiaal. Velen zullen het originele materiaal zelf ooit nog hebben gehoord of hebben meegemaakt. Het geschreven materiaal is vervolgens automatisch te klassificeren en te doorzoeken.

Beschikbaarheid

Natuurlijk zullen er mensen zijn die zullen beweren dat het beschikbaar maken via het internet niet toegestaan is omdat het daardoor een (her)pubicatie wordt. Dat hoeft niet. Immers elke weergave in besloten, huislijke sfeer is altijd toegestaan. Door een ieder van de bezoekers zich eerst te laten registreren wordt aan die besloten voorwaarde voldaan. Er zijn immers geen restricties op het aantal mensen dat je in je (virtuele) huis mag uitnodigen.

Conclusie

Haast lijkt geboden om de voorgestelde methode snel in de praktijk te brengen. Nu nog zijn de mensen die hte zelf hebben meegemaakt in staat om hun onmisbare rijkdom aan kennis en herinneringen samen te brengen met het enorme onontsloten analoge (realtime) audio archief.

Informatie

Floris van Manen
Stichting Klankschap
Abcoude, 21 december 2004